ABD kapitalizmi çöktü
Nobel ödüllü ekonomist Joseph Stiglitz, dünya genelinde finansal sistemin hükümetin kurtarma paketleriyle ayakta durduğunu söyledi. Stiglitz'e göre ABD Doları artık riskli ve yeni bir rezerv sistemine ihtiyaç var.
Nobel ödüllü ekonomist Joseph Stiglitz, küresel finansal krizin ABD kapitalizminin çöküşünü göserdiğini söyledi. Bangkok’ta katıldığı bir konferansta konuşan Stiglitz, “Dünya genelinde finansal sistem sadece hükümet kurtarmaları sayesinde ayakta kaldı, piyasalar da riski dağıtmak için çöküşten kurtarıldı” dedi. Krizin belirlenmesi için küresel anlamda daha fazla kolektif çalışmaya ihtiyaç olduğu vurgusunu yapan Stiglitz, G-20’nin toplam talebin zayıflığı gibi temel sorunları belirlemekte yavaş kaldığını ifade etti.Stiglitz doların riskli olduğuna işaret ederek yeni bir rezerv sistemine ihtiyaç olduğunu vurguladı. “Bir değer saklama unsuru olarak doların rolü şüpheli ve geçerliliği büyük oranda risk taşıyor. Yeni bir küresel rezerv sistemine ihtiyaç var” diyen Stiglitz, Çin gibi yeni rezerv sistemi üzerine düzenli tartışmalar yürüten ülkeleri destekleme çağrısı yaptı.
Dolar artık kâr etmiyorDoların 5 Mart’tan beri Avro, Yen ve diğer dört büyük para birimini kapsayan endeks karşısında yüzde 12 değer kaybettiği bilgisini veren Stiglitz, “Rezerv para sistemi yıpranma sürecinde. Şu anda dolar neredeyse hiç kâr getirmiyor, oysa doların gidişatına bakan biri bu riski görmek zorunda. Amerika ve Avrupa’da yürütülen politikalar küresel ekonomiyi likiditeye boğdu. Bu da sınırlı yatırım fırsatlarından dolayı spekülatif balonlara yol açtı” dedi. Amerikan ekonomisine pompalanan paranın Asya emlak ve emtiasına kadar gittiğini vurgulayan Stiglitz, Asya ekonomilerini Amerikan varlık balonlarına karşı uyardı. Stiglitz, Amerikan Merkez Bankası’nın (FED) bilançosu şişerken, Amerika’nın bütçe açığı ve borcu büyürken insanların enflasyon endişesine kapıldığını belirterek, deflasyon süreciyle karşı karşıya olunduğunu ama bunun ileride enflasyona yol açabileceğini dile getirdi.
Yorum:
ÇÖKEN, ABD KAPİTALİZMİ Mİ…?
Stiglitz, yaşanan gerçekliği, algılayabildiği boyutuyla, gayet gerçekçi bir biçimde,dile getiriyor. Sistem, 22.yy’ın başından bu yana, ABD hegemonyasında bu günlere geldi.Dolaysıyla küreselleşme sürecini de, bu evrede yöneten ABD’nin, kapitalizmi idi. Çökmekte olan belki de buydu. Stiglitz gibi düşünenler için gerçeklik algılayışı böyle olabilir. Finans balonlarıyla dalgalanan, üretim, tüketim dengesizliği ile krizlere giren sistemi, hala ABD’nin sistemi olarak algılayan ve düzeltilmesini de, ondan bekleyenler var. Sormak gerek bunlara. Sistemi ABD’nin sistemi olarak kavrayan bir kafa, gerçekten onu anlamış mıdır? Dolar’ın rezerv para olma serüvenini ve böylece kurduğu hegemonya ile, sistemin küreselleşme sürecini nasıl baltaladığını anlamayanlar, ancak sürecin benzeri bir rezerv parayla devamını düşünebilirler.Tıpkı, AB’nin Sarkozy gibi liderlerinin düşündükleri, tahayyül ettikleri gibi. Çin gibi, Rusya gibi kimi devletler, ve AB gibi garip yapılanmalar böyle düşler kurabilirler. İşin kaymağının elbette farkındalar.Dünya ve insanlık, bunlar ve benzeri yarı aydınların kılavuzluğunda, aydınlığında çok kan kaybetmişti zaten. Bu gidişle, daha da çok kan kaybedebilir. Daha çok Nobelli, Nobelsiz yarı aydını, piyasaya sürer ve çıkar kavgalarında istediği oyunu kurar ve de oynar.. Sistemi, İnsanı hala anlamamakta direnen, insanı ve doğasını katleden bu körler yürüyüşü nasıl aşılacak ve bu kavga ne zaman bitecek?. Ne G8, ne G20 ve ne de benzerleri bu yolları aydınlatamaz, bu kavgayı bitiremez. Her aydının hala kendi sokağını aydınlattığı günümüzde, yaşanan tüm sorunların kördüğüm olduğu Dünyamızda, Gordion’un düğümü gibi, hemen hemen tüm sorunların düğümlendiği iki ana nokta SİSTEM ve İNSAN yeniden konuşulup anlaşılmadıkça, kavranmadıkça, sistem çökmez ama, çok şey çöker!..
Yurdaer Erşan
